Kaart van het kampement tijdens het beleg van Haarlem in 1573. Linksboven het Haarlemmermeer. Het zuiden (richting Voorhout) ligt bovenaan. Tekening Coenraet Decker, 1681.
Er zullen weinig Voorhouters zijn die de betekenis van de datum 3 oktober niet kennen. Dat is immers de datum dat de watergeuzen op platbodems, volgeladen met proviand, via de Vliet Leiden binnenvoeren. Na een maandenlange belegering door de Spanjaarden zijn de stad en haar uitgehongerde bevolking eindelijk bevrijd. Haring met wittebrood, hutspot en molen De Valk getooid in rood-wit-blauw, herinneren ons ieder jaar nog aan die glorieuze overwinning op de gehate Spanjaarden en hun koning Filips II.
Rol Voorhout
Over de jaren durende opstand van de Nederlanden tegen de Spaanse landsheer en de rol die daarin weggelegd is voor Voorhout, verschijnt in de voorjaarseditie van Dwars Op, het tijdschrift van de HKV een artikel. De beschreven geschiedenis speelt zich ruim een jaar eerder, op 8 juli 1573, af.
Schans
Eind zestiende eeuw is Voorhout wat betreft inwonertal en haardsteden, woningen voorzien van een haard, een bescheiden ambachtsheerlijkheid. In de vroege zomer van 1573 bevinden zich echter aanzienlijk meer mensen binnen de dorpsgrenzen dan de nog geen 300 inwoners die Voorhout normaal gesproken rijk is. Het zijn voornamelijk soldaten van het leger van de Prins van Oranje. Wie tegenwoordig over de Eikenhorstlaan wandelt of fietst zal zich moeilijk voor kunnen stellen dat het op het weiland tussen de laan en de grens met Sassenheim in 1573 een drukte van jewelste is. Als je goed kijkt, valt een verhoging in het landschap op, omzoomd door een sloot in de vorm van een reusachtige stemvork. Op deze plek in de Rodemoolenpolder bevond zich destijds een schans, een militair verdedigingswerk. De dagen voorafgaand aan die achtste juli worden hier en binnen de twee andere schansen in de directe omgeving de plannen gesmeed om een belegerde stad te ontzetten. Niet Leiden, daar weet men dan nog van niets, maar Haarlem. Daar doodt Spaans vuur in diezelfde dagen een verdediger van de stad, terwijl hij op de stadsmuur het nog maar net geschreven protestlied Het Wilhelmus zingt. Om de tirannie een halt toe te roepen vertrekt in de nacht van 8 juli 1573 een omvangrijk leger van Oranje vanuit Voorhout en Sassenheim richting Haarlem.
Hoe dit afloopt is te lezen in Dwars Op 77.