Het rampjaar 1672

Het jachthuis Teylingen, niet langer de woonstede van de ambachtsheer.

In 1672 is de regering radeloos, het volk redeloos en het land reddeloos. Het jaar staat in de geschiedenis bekend als het Rampjaar. In dit jaar begon de Hollandse Oorlog en werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden aangevallen door Engeland, Frankrijk en de bisdommen Münster en Keulen. Toen het land rondom de stad Amsterdam werd geïnundeerd, onder water gezet, kwam de verkoop van bouwpercelen vrijwel stil te liggen. Het duurde een tiental jaren voordat de investeringen weer op gang kwamen. Banken, scholen, winkels, rechtbanken en schouwburgen werden gesloten. Kunsthandelaren en -schilders gingen failliet aan de gevolgen van een heftige crisis. Op 20 augustus werden de gebroeders Johan en Cornelis de Witt in Den Haag vermoord door leden van de plaatselijke schutterijen. Het ‘rampjaar’ duurde ongeveer 17 maanden.

In 2022 zijn er in een groot aantal plaatsen activiteiten die dit onzalige jaar in onze nationale geschiedenis herdenken. Door de HKV zijn er geen speciale activiteiten gepland.

Voorhout is in 1672 een vreedzaam dorpje, per voet één uur gaans van Leiden. Er zijn omstreeks 250 inwoners, voornamelijk ambachtslieden, veehouders en hun boerenknechten en -meiden. De kern van het dorp ligt rond de Kniplaan/Heerenlaan, de huidige Dinsdagse Wetering en parallel aan de watering met die naam. Bij de Nagelbrug staan hier daar de woninkjes voor de arbeiders, niet te ver weg van de boerenhoeven waar het loon met zware en lange arbeid verdiend wordt.
Het dorpsbestuur is in handen van de Graven van Holland. Ze hebben het ambacht Voorhout in bezit gekregen nadat er geen erfgenamen zijn van de Ridders van Teylingen. Er is een ambachtsbewaarder aangesteld die moet zorgen voor orde en inkomsten. De dorpsnotabelen bestaan uit de predikant en de kerkmeesters van de Nederduitse Gereformeerde Gemeente, dat immers als staatsgodsdienst een monopolie positie heeft. Jacobus Boerhaave is de predikant en zijn zoon Herman is in het rampjaar een driejarige inwoner van Voorhout. Het grotere gedeelte van de bevolking is rooms katholiek en trouw aan Rome gebleven. Voor hun godsdienstoefeningen bezoeken ze schuilkerken aan de Achterweg in Lisse, hoeve Wiltrijck in Sassenheim of de Voorhoutse boerderij Groot Boekhorst. Voor deze laatste locatie zijn tot op heden geen bewijzen gevonden.

In het feodale stelsel wordt ook de rechtspraak door de ambachtsheer gecontroleerd. Voorhout maakt deel uit van het Baljuwschap waarin Lisse, Noordwijkerhout, Hillegom en Voorhout gezamenlijk optrekken. De welgeboren heren die vanuit de Voorhoutse bevolking rechtspreken worden door de ambachtsheer benoemd. Naast verbanning en andere straffen wordt zo nu en dan ook de doodstraf uitgesproken. Daarvoor wordt de galg op het Vierkant in Lisse opgesteld en de straf publiek voltrokken.

Maar het blijft in Voorhout en omliggende dorpen in 1672 relatief rustig. Hetzelfde zoals er nu in de vakantieperiode weinig activiteiten zijn voor de historische verenigingen. Pas op zaterdag 31 augustus 2022 zal er weer een HKV-café zijn. Tot die tijd geniet Voorhout van de zomer en de rust.