Bevrijdingsjournaals

Opdat we niet vergeten:
Bevrijdingsjournaals van de NOS

Niet alleen in 2019 maar ook in 2020 besteedt de NOS aandacht 75 jaar Vrijheid. Na het journaal van 8 uur zijn korte verslagen van de situatie van 75 jaar geleden te zien.
Hieronder het overzicht van 2020. Klik op een van de titels om het journaal te bekijken.

15 augustus 1945 (laatste Bevrijdingsjournaal) Capitulatie Japan
Japan heeft gecapituleerd! De Tweede Wereldoorlog is voorbij. Dat heeft de keizer bekendgemaakt in een speech, die nogal wat verwarring opriep bij de bevolking, vertelt Sjoerd den Daas vanuit Tokio. In Nederlands-Indië zitten de Japanners ondertussen nog stevig in het zadel. De 140.000 Nederlanders die er opgesloten zitten in kampen, hebben geen flauw benul dat de oorlog voorbij is.

14 augustus 1945 Enorme klus
Nog in Londen maakte koningin Wilhelmina duidelijk dat ze niets zag in een terugkeer naar de oude, verzuilde politiek. Ze wilde staatsrechtelijke vernieuwing. Eenmaal in Nederland zet ze haar wil door: ze heeft de partijloze cartograaf Schermerhorn aangesteld als premier. Een verzetsman die tijdens zijn gevangenschap een politieke vernieuwingsbeweging had opgericht. Naast zich krijgt hij de ervaren SDAP-voorman Drees. Hun wacht een enorme klus: land in puin, infrastructuur kapot, grote voedselschaarste. Dat laatste is ook een gevolg van het feit dat nog veel akkers onbruikbaar zijn. Er liggen mijnen of ze zijn onder water gezet. In delen van Walcheren heeft de zee al sinds januari vrij spel. Het zoute water zal het land daar voor langere tijd onvruchtbaar maken. Mensen wonen er op zolder.

13 augustus 1945 Seksuele moraal
Er zijn nog 30.000 Canadese militairen in Nederland en die vallen in de smaak bij de Nederlandse meisjes, vertelt Martijn Bink. “In deze zwoele zomer staan de kranten vol met artikelen over de zedeloosheid, de losbandigheid en de veranderende seksuele moraal.” Ondertussen staat Lex Runderkamp op het station van Bergen op Zoom, waar treinen vol terugkerende dwangarbeiders aankomen. Iedere dag stroomt het er vol met mensen die hopen hun dierbare terug te zien.
12 augustus 1945 Diepe rouw
Meer dan 100.000 vermeende landverraders zitten achter slot en grendel, in afwachting van berechting. Kysia Hekster vertelt vanuit Kamp Vught dat de oud-verzetsstrijders die hen bewaken zich “niet bepaald zachtzinnig” gedragen. Martijn Bink staat onderwijl in Putten, dat in diepe rouw is. Hier wordt langzaam duidelijk dat de meeste mannen die tijdens de grootschalige razzia in september 1944 zijn opgepakt door de Duitsers, nooit meer zullen terugkeren.
11 augustus 1945 Ordinair potje landjepik
Emmerich wordt Emmerik en Osnabrück wordt Osnabrugge. Tenminste, als het aan een deel van de Nederlanders ligt. Die willen dat ter compensatie van de oorlogsschade een deel van Duitsland wordt geannexeerd. De geallieerden vinden dit idee “een ordinair potje landjepik”, vertelt Wouter Zwart vanuit Berlijn, maar de Duitsers hebben wel wat anders aan hun hoofd. Sommigen van hen zijn alles kwijt als gevolg van geallieerde bombardementen. In de uitzending bijzondere kleurenbeelden van de ravage.
10 augustus 1945 Trieste aanblik
Als Japan capituleert, ontstaat er in Nederlands-Indië een machtsvacuüm. “Het liefst zouden ze hier in Den Haag zien dat alles weer wordt zoals het was vóór de Japanse inval”, vertelt verslaggever Kysia Hekster. “Nederland weer heer en meester in ‘ons Indië’.” Martijn Bink staat ondertussen in het zwaar gehavende Roermond. Een trieste aanblik, zegt hij, maar van het puinruimen maken de bewoners een feestje.
9 augustus 1945 Terugkerende Joden
“Verrek, ben jij niet vergast?”, krijgt de joodse overlevende Eva Pellinkhof-Roselaar te horen bij thuiskomst. Lex Runderkamp vertelt haar verhaal vanuit haar woonplaats Amsterdam. Ruim driekwart van de hier wonenden joden hebben de oorlog niet overleefd. In Japan lopen de spanningen hoog op. Voor de tweede keer in drie dagen is er een atoombom afgeworpen op het land. “Je zou zeggen: de capitulatie kan niet lang meer op zich laten wachten”, aldus presentator Herman van der Zandt.
8 augustus 1945 Spoorloze Nederlanders
Het Rode Kruis gaat extra ambulances sturen om in Europa verdwaalde Nederlanders op te halen. Niet iedereen kan direct mee terug; vooral overlevenden van concentratiekampen zijn er slecht aan toe en moeten eerst aansterken. Annemarie Kas vertelt ondertussen vanuit Batavia over de situatie in Nederlands-Indië, waar de Japanners de touwtjes nu nog in handen hebben. “Eén ding is zeker: we gaan een hele onzekere periode tegemoet.”
7 augustus 1945 Hoge onderscheiding
De bemanning van het Amerikaanse vliegtuig dat de verwoestende atoombom afwierp op Hiroshima is inmiddels teruggekeerd op zijn basis, waar de sfeer uitgelaten is en direct een hoge onderscheiding wordt uitgedeeld. Correspondent Sjoerd den Daas is in Tokio en vertelt over de reactie van Japan: zullen ze zich overgeven? Het lijkt er nog niet op. Militair Historicus Christ Klep vertelt over de reacties van de rest van de wereld op het eerste gebruik van de atoombom.
6 augustus 1945 Totale vernietiging
De Japanse stad Hiroshima is weggevaagd door de vernietigende atoombom van de VS, tienduizenden mensen zijn op slag gedood. “Japan is gevraagd zich over te geven”, vertelt correspondent Marieke de Vries vanuit Washington. “Doen ze dat niet, dan dreigt de totale vernietiging.” Ondertussen staat Martijn Bink in Rotterdam, dat zoals veel andere Nederlandse steden in puin ligt.

9 mei 1945 De oorlog is nu echt voorbij
8 mei 1945 Nederland op Waddeneilanden na bevrijd
7 mei 1945 Feest in Utrecht, tientallen doden bij schietpartij op de Dam
6 mei 1945 Duitsers in Nederland capituleren, spanning Westerbork loopt op
5 mei 1945 Duitsers hebben zich overgegeven, maar zijn er nog steeds
4 mei 1945 Duitsland geeft zich over
3 mei 1945 Wilhelmina terug in Nederland, maar strijd nog niet gestreden
2 mei 1945 Hitler dood en Berlijn gevallen, maar oorlog nog niet over
1 mei 1945 Russen veroveren Rijksdag in Berlijn
30 april 1945 Adolf Hitler overleden
29 april 1945 Voedseldroppingen boven West-Nederland
28 april 1945 Hoopvol nieuws voor hongerend Nederland
27 april 1945 Groot deel Nederland bevrijd, westen nog niet
31 januari 1945 Kinderen als proefkonijn in Auschwitz
30 januari 1945 Vrouwen houden de oorlogsindustrie draaiende
29 januari 1945 Duitsers treden steeds harder op in bezet Nederland
28 januari 1945 De gaskamers van Auschwitz
27 januari 1945 Gruwelijkheden in kampen in Polen en Nederlands-Indië
26 januari 1945 Hongertochten en tot de knieën in het water
25 januari 1945 Onvervalst winterweer en extreme hongersnood
22 september 1944 In Jodenbuurt Amsterdam is iedereen weg